Wbrew regułom / The Cider House Rules (1999)

W poszukiwaniu własnego dekalogu

W tym filmie wszyscy bohaterowie postępują wbrew regułom. Dr Larch, który prowadzi nielegalną praktykę aborcyjną, Candy – która nie dość, że z niej korzysta, to jeszcze w czasie nieobecności narzeczonego, walczącego za ojczyznę, wplątuje się w romans z głównym bohaterem, a także pan Rose – łamiący wszelkie zasady etyczne i moralne, wykorzystujący seksualnie własną córkę. Wreszcie Homer Wells, bohater bardzo „irvingowski”, który patrzący na świat z wielką wrażliwością i naiwnością dziecka. Najpierw łamiąc wewnetrzne reguły sierocińca wyrusza on „w świat”, zakochuje się w żonie przyjaciela, a następnie, wbrew własnym przekonaniom moralnym i wbrew prawu, wykonuje aborcję.

Lasse Hallstroem nie opowiada jednak historii grupy przestępców, amoralnych nikczemników. Przeciwnie. Oglądając film staramy się zrozumieć ich postępowanie i -więcej nawet – akceptujemy je. Świat ukazany przez Irvinga i Hallstroema to nie świat sztywnych zasad, obowiązujących, niczym dekalog, każdego. Bohaterowie filmu muszą tworzyć własne, prywatne dekalogi, użyteczne tu i teraz, zgodne z ich wewnętrznymi przekonaniami i filozofią, jaką w życiu się kierują. I najczęściej nie mylą się – przynajmniej tak to odczytują widzowie. Nie jest to film o regułach, jakich człowiek musi w życiu przestrzegać. To film o ludziach świadomie i krok po kroku tworzących te reguły. Jakże wymowna jest scena, w której Homer zaczyna czytać zasady wypisane w tłoczni win – i spotyka się z całkowitym lekceważeniem tego faktu przez pracujących Murzynów. ”Ludzie, którzy pisali te reguły, nie pracowali w tłoczni, nie znają jej” – powie pan Rose.

To, że planujemy sobie życie i kolejne jego etapy, wcale nie znaczy, że plany te zrealizują się w praktyce. Może ktoś nam te plany odmieni, niespodziewanie wkraczając w nasze życie (jak Candy), a może sami dokonamy ich zmiany, czując pewnego dnia, że to co robimy, już nas nie satysfakcjonuje (Homer)? Odyseja Homera zaczyna się i kończy w tym samym miejscu, ale nie znaczy to, że i bohater jest taki sam, jak na początku. Czasem trzeba złamać wiele praw, aby stworzyć własny, najbardziej odpowiedni kodeks.

Film nominowany był w kilku kategoriach do Oscara, statuetki przypadły scenarzyście Johnowi Irvingowi (napisał scenariusz na podstawie własnej powieści) i aktorowi Michaelowi Caine’owi (kreacja doktora Larcha). I właśnie znakomite aktorstwo jest chyba najbardziej wybijającą się zaletą tego filmu. Hallstroem po raz kolejny potwierdził świetne predyspozycje do pracy z dziećmi (wcześniej pokazał to przy ”Dzieciach z Bullerbyn”), sugestywne są role Maguire i Theron – no i przede wszystkim znakomity Delroy Lindo (pan Rose), który swoją postać rysuje bardzo cienką kreską, tworząc, niczym Szekspir w ”Ryszardzie III”, bohatera tragicznego. Wszyscy oni pozwalają rozsmakowywać się w tym znakomitym dziele.

Tytuł oryginalny: The Cider House Rules
Reżyseria: Lasse Hallström
Scenariusz: John Irving
Zdjęcia: Oliver Stapleton
Muzyka: Rachel Portman
Produkcja: USA
Gatunek: Dramat/Romans
Data premiery (Świat): 07.09.1999
Data premiery (Polska): 25.02.2000
Czas trwania: 131 minut
Obsada: Tobey Maguire, Charlize Theron, Delroy Lindo, Paul Rudd, Michael Caine